Uprawianie łowiectwa i prowadzenie gospodarki łowieckiej. Uwarunkowania administracyjne, cywilnoprawne i organizacyjne

Uwarunkowania administracyjnoprawne, cywilnoprawne

i organizacyjne

Wstęp / 15

Rozdział I

Zasady gospodarki łowieckiej, działalność gospodarcza

na podstawie przepisów ustawy – Prawo łowieckie / 21

1. Zasady gospodarki łowieckiej / 21

2. Planowanie w gospodarce łowieckiej / 26

Uprawnienia starosty w zakresie utrzymywania lub hodowli

chartów i ich mieszańców / 39

3.

4. Działalność gospodarcza w zakresie łowiectwa / 43

Problematyka prawna wydzierżawiania obwodów

łowieckich / 59

5.

Postanowienia ogólne – tworzenie obszarów

specjalnych / 59

5.1.

Administracyjnoprawna problematyka wydzierżawiania

obwodów łowieckich / 61

5.2.

Rozdział II

Wykonywanie polowania / 71

1. Postanowienia ogólne / 71

Uprawnienia starosty dotyczące odłowów lub odstrzałów

redukcyjnych zwierzyny / 80

2.

3. Sposoby wykonywania polowania / 83

Uzyskiwanie uprawnień do wykonywania polowania

oraz sposoby wyceny trofeów łowieckich / 83

3.1.

Wykonywanie polowania indywidualnego

i zbiorowego / 92

3.2.

4. Postulaty zmian / 119

5

Spis treści

Rozdział III

Problematyka administracyjnoprawna oraz cywilnoprawna

szkód łowieckich / 123

Postanowienia ogólne – szkody powodowane przez dziki,

łosie, jelenie, daniele i sarny / 123

1.

2. Szkody wyrządzane przy wykonywaniu polowania / 129

Administracyjnoprawne aspekty mediacji w prawie

łowieckim / 130

3.

Przypadki wyłączające wypłatę odszkodowania za szkody

wyrządzone przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny / 141

4.

Szkody spowodowane przez polujących przy wykonywaniu

polowania / 142

5.

Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone

przez zwierzęta łowne objęte całoroczną ochroną / 149

6.

Warunki wypłacania odszkodowań za szkody wyrządzone

przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny / 151

7.

Ubezpieczenie od szkód wyrządzonych przez zwierzynę

łowną / 155

8.

9. Postulaty i propozycje zmian / 159

Rozdział IV

Uprawnienia administracji publicznej i Polskiego Związku

Łowieckiego w zakresie łowiectwa i gospodarki łowieckiej / 160

Uwarunkowania związane z kształtowaniem polityki

łowieckiej / 160

1.

Uprawnienia Ministra Środowiska w zakresie łowiectwa

i gospodarki łowieckiej / 164

2.

Uprawnienia organów samorządu terytorialnego w zakresie

łowiectwa i gospodarki łowieckiej / 176

3.

Uprawnienia Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy

Państwowe, Inspekcji Weterynaryjnej, dyrektora parku

narodowego, organów wojskowych oraz wojewody

w zakresie łowiectwa / 182

4.

5. Aspekty administracyjnoprawne działalności PZŁ / 184

Zakończenie / 209

Orzecznictwo sądów polskich oraz organów administracji w zakresie

ustawodawstwa łowieckiego / 223

6

Spis treści

Bibliografia / 229

Akty prawne / 241

Wykaz załączników / 245

7

Spis treści

Wykaz skrótów

Źródła prawa

dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady

2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w spradyrektywa

2009/147/WE

wie ochrony dzikiego ptactwa (wersja ujednolicona:

Dz. Urz. UE L 20 z 26.01.2010, s. 7)

dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja

1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych

dyrektywa

92/43/EWG

oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206

z 22.07.1992, s. 7 z późn. zm.)

ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

(Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.)

k.c.

ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny

(Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.)

k.k.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia

2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483

Konstytucja RP

z późn. zm.; sprost. Dz. U. z 2001 r. Nr 28,

poz. 319)

ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń

(tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275

z późn. zm.)

k.w.

rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej

z dnia 27 października 1933 r. – Kodeks zobowiązań

(Dz. U. Nr 82, poz. 598 z późn. zm.)

k.z.

ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)

p.p.s.a.

9

ustawa z dnia 13 października 1995 r. – Prawo

łowieckie (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 127,

poz. 1066 z późn. zm.)

pr. łow.

rozporządzenie prezydenta Rzeczypospolitej

z dnia 3 grudnia 1927 r. – Prawo łowieckie (Dz. U.

Nr 110, poz. 934 z późn. zm.)

pr. łow. z 1927 r.

dekret z dnia 29 października 1952 r. o prawie

łowieckim (Dz. U. Nr 44, poz. 300 z późn. zm.)

pr. łow. z 1952 r.

ustawa z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli,

ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim

pr. łow. z 1959 r.

(tekst jedn.: Dz. U. z 1973 r. Nr 33, poz. 197

z późn. zm.)

ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach

(tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79,

poz. 855 z późn. zm.)

pr. stow.

ustawa z dnia z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo

ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r.

Nr 25, poz. 150 z późn. zm.)

p.o.ś.

rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia

16 marca 2005 r. w sprawie określenia okresów

r.o.o.p.

polowań na zwierzęta łowne (Dz. U. Nr 48,

poz. 459 z późn. zm.)

rozporządzenie (WE) nr 853/2004 Parlamentu

Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z dnia

rozporządzenie

(WE) 853/2004

29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne

przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do

żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE

L 139 z 30.04.2004, s. 55 z późn. zm.)

rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia

13 listopada 2007 r. w sprawie rocznych planów

r.r.p.ł.

łowieckich i wieloletnich łowieckich planów hodowlanych

(Dz. U. Nr 221, poz. 1646)

rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia

8 marca 2010 r. w sprawie sposobu postępowania

r.s.s.w.o.

przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań

10

Wykaz skrótów

za szkody w uprawach i płodach rolnych (Dz. U.

Nr 45, poz. 272)

rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia

23 marca 2005 r. w sprawie szczegółowych warunr.

w.w.p.

ków wykonywania polowania i znakowania tusz

(Dz. U. Nr 61, poz. 548 z późn. zm.)

rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia

21 czerwca 2005 r. w sprawie zwierzyny bezprawnie

pozyskanej (Dz. U. Nr 116, poz. 981)

r.z.b.p.

ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst

jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59 z późn. zm.)

u.l.

ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie

przyrody (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 151,

poz. 1220 z późn. zm.)

u.o.p.

ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie

przyrody (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 99,

poz. 1079 z późn. zm.)

u.o.p. z 1991 r.

ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie

zwierząt (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 106,

poz. 1002 z późn. zm.)

u.o.z.

ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności

gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r.

Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.)

u.s.d.g.

ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142,

poz. 1591 z późn. zm.)

u.s.g.

ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie

powiatowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142,

poz. 1592 z późn. zm.)

u.s.p.

ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie

województwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142,

poz. 1590 z późn. zm.)

u.s.w.

11

Wykaz skrótów

Czasopisma

Biul. Inf. LP Biuletyn Informacyjny Lasów Państwowych

Brać Łowiecka

LP Las Polski

ŁP Łowiec Polski

OSNC Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna

Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna

i Wojskowa

OSNKW

Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy,

Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

OSNP

OSP Orzecznictwo Sądów Polskich

OŚPiP Ochrona Środowiska. Prawo i Polityka

OwSS Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych

PiP Państwo i Prawo

PiŻ Prawo i Życie

PPH Przegląd Prawa Handlowego

PUG Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego

RPEiS Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny

Rzeczposp. Rzeczpospolita

Sam. Teryt. Samorząd Terytorialny

St. Praw. Studia Prawnicze

Zeszyty Naukowe Naczelnego Sądu Administracyjnego

ZNSA

Inne skróty

BHP Bezpieczeństwo i higiena pracy

Dz. U. Dziennik Ustaw

Dz. Urz. WE Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich

Dz. Urz. UE Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

ETS Europejski Trybunał Sprawiedliwości

12

Wykaz skrótów

GUS Główny Urząd Statystyczny

KCIK Krajowe Centrum Informacji Kryminalnej

NBP Narodowy Bank Polski

OHZ Ośrodek Hodowli Zwierzyny

PGL LP Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe

PZŁ Polski Związek Łowiecki

SA Sąd Apelacyjny

SN Sąd Najwyższy

UE Unia Europejska

WSA Wojewódzki Sąd Administracyjny

13

Wykaz skrótów

1. Zasady gospodarki łowieckiej

Łowiectwo, jako element ochrony środowiska przyrodniczego, w rozumieniu ustawy oznacza ochronę zwierząt łownych (zwierzyny) i gospodarowanie ich zasobami w zgodzie z zasadami ekologii oraz zasadami racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej i rybackiej Zwierzęta łowne w stanie wolnym, jako dobro ogólnonarodowe, stanowią własność Skarbu Państwa (art. 1 pr. łow.)

Celem łowiectwa jest: ochrona, zachowanie różnorodności i gospodarowanie populacjami zwierząt łownych, ochrona i kształtowanie środowiska przyrodniczego na rzecz poprawy warunków bytowania zwierzyny, uzyskiwanie możliwie wysokiej kondycji osobniczej i jakości trofeów oraz właściwej liczebności populacji poszczególnych gatunków zwierzyny przy zachowaniu równowagi środowiska przyrodniczego, spełniania potrzeb społecznych w zakresie uprawiania myślistwa, kultywowania tradycji oraz krzewienia etyki i kultury łowieckiej (art. 3 pr. łow.).

Gospodarka łowiecka to również zasoby, do których zalicza się

zwierzęta łowne. Mogą być one zachowane oraz mogą się rozwijać tylko dzięki rygorystycznej działalności gospodarczej. Gospodarować można zatem tym, co się bardzo dobrze zna. Należy więc wziąć pod uwagę różnorodne parametry: określić wielkość i rozmieszczenie populacji zwierzyny gatunek po gatunku, posiadać znajomość procesów rządzących rozwojem każdego gatunku, oceniać stan zachowań i kondycję

osobniczą zwierząt dziko żyjących i ich biotopy. Gospodarka łowiecka polega również na kontroli populacji zwierzyny pod warunkiem, że respektowane są zaplanowane pozyskania zwierząt łownych i zagospodarowanie terenu (obwodu) w celu utrzymania środowisk służących i sprzyjających odnawianiu się populacji i zachowaniu ich we właściwej równowadze. Gospodarka łowiecka to zatem planowanie, hodowla, ochrona oraz pozyskanie zwierzyny w różnych klasach wiekowych.

Przepisy prawne dotyczące planowania łowieckiego powinny rozstrzygać o zwiększaniu planu pozyskania, określając tryb postępowania oraz rozstrzygać o przypadkach przekroczeń planu pozyskania w klasach wieku, np. przyjmując, że w danej klasie wieku można przekroczyć plan o 10% pozyskania np. cieląt, łań i byków jeleni. Jednak nie można przekroczyć liczby jeleniowatych przewidzianych do pozyskania w planie łowiecko-hodowlanym na dany rok. Zasada ta powinna dotyczyć wszystkich gatunków zwierząt łownych.

Omawiając zagadnienie gospodarki łowieckiej, operuje się następującymi pojęciami:

a) gospodarowanie populacjami – tj. gospodarowanie zwierzętami dzikimi, opierające się na pojęciu populacji, do

której należy całość osobników danego gatunku o liczebności wystarczającej do zapewnienia dalszego rozwoju. Do jednej populacji należą zwierzęta z różnych klas wiekowych i obu płci, rozmnażające się głównie między sobą;

b) pojemność biotopu – tj. teren, który może pomieścić nie więcej niż określoną liczbę osobników danego gatunku.

Pojemność ta jest determinowana przez szereg czynników takich jak: dostępność pokarmu, klimat, niepokoje związane z działalnością człowieka czy też obecność drapieżników;

c) podział na jednostki gospodarcze – to wielkość jednostek obliczana w odniesieniu do minimalnej wielkości populacji i pojemności ekonomicznej.

Środowisko dostarczające gatunkowi obfitych źródeł pożywienia może zostać podzielone na mniejsze jednostki gospodarcze w taki sposób, aby nie zachwiać równowagi populacji występującej na danym terenie. W dość ubogim środowisku, w którym żyje gatunek o wyraźnym zachwianiu równowagi społecznej i socjalnej populacji, należy zachować zawsze większe terytorium.